Клиенттерге

Шағын несие беру туралы

ҚАҒИДАЛАРЫ

   «Инкар & S» микро-қаржы ұйымы» ЖШС

 

Осы шағын несиелер беру қағидалары "микроқаржы қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – заң) сәйкес әзірленді, шағын несие беру, сондай – ақ оларды өтеу және сыйақы төлеу тәртібі мен шарттарын, міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етуге және берілген шағын несиелер бойынша құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптарды, несие берушінің және несие алушының құқықтары мен міндеттерін, шағын несие беру құпиясына кепілдік беру мәселелерін белгілейді (бұдан әрі - қағидалар).

Осы Қағида несие берушінің, оның өтініш берушілері мен несие алушыларының орындауы үшін міндетті болып табылады.

 

1.         Жалпы ережелер

1.1.      Осы Ережеде мынадай терминдер мен ұғымдар пайдаланылады:

"микроқаржы ұйымы" / " МҚҰ " - коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға, ресми мәртебесі өзінің қызметін микрокредиттер беру түрінде жүзеге асыратын әділет органдарында мемлекеттік тіркеумен, сондай-ақ заңмен рұқсат етілген қосымша қызмет түрлерімен анықталады;

"Несие алушы" - МҚҰ-мен шағын несие беру туралы шарт жасасқан жеке немесе заңды тұлға;

"Өтініш беруші" – микроқаржы ұйымына шағын несие алуға өтініш берген жеке немесе заңды тұлға;

"Несие беруші" - несие алушының иелігіне өзінің уақытша бос қаражатын белгілі бір мерзімге берген МҚҰ;

"шағын несие" - МҚҰ несие алушыға Заңда белгіленген мөлшерде және тәртіппен, ақылылық, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарымен Қазақстан Республикасының ұлттық валютасымен ұсынатын ақша;

"шағын несиені өтеу" – шағын несие сомасын және ол бойынша сыйақы мөлшерлемесін қайтару;

"шағын несие бойынша сыйақы" - несие берушіге тиесілі ақшаның жылдық мөлшері есебінен шағын несие сомасына проценттік мәнде айқындалған берілген шағын несие үшін төлем;

 "Шағын несие шарттары" - сыйақы мөлшері, несие алушының міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету туралы шарттарды, шағын несиені өтеу мерзімдерін, сондай-ақ әрбір жеке шағын несие бойынша тәуекелді төмендетуге бағытталған ерекше шарттарды қоса алғанда, оларға сәйкес шағын несие берілген шарттар;

"несие құжаттамасы" — шағын несие беру туралы жасалған шартқа сәйкес ұсынылған әр қарыз алушыға МҚҰ қалыптастыратын құжаттар мен мәліметтер;

"жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі" / ЖТСМ – несие алушының сыйақыны қамтитын шығыстарын ескере отырып есептелетін шағын несие бойынша шынайы, жылдық, тиімді, салыстырмалы есептеудегі сыйақы мөлшерлемесі; бар болса- шағын несие беру, қызмет көрсету және өтеу (қайтару) үшін МҚҰ төлеуге жататын комиссиялық және өзге де төлемдер;

"Шағын несие беру туралы шарт / шарт" – шарт, оған сәйкес МҚҰ несие алушының меншігіне ақша береді, ал несие алушы МҚҰ негізгі борыш сомасын уақтылы қайтаруға және төлемділік, мерзімділік, қайтарымдылық және мақсатты пайдалану (нысаналы микрокредит беру кезінде) ;

"Несие менеджері" - міндеттеріне консультация беру, алдын ала біліктілік, өтініш берушіден құжаттарды қабылдау, кредиттік өтінімді талдау, микрокредит беру туралы шешім қабылдау, шарттар жасасу, мерзімі өткен берешекті өтеумен айналысатын МҚҰ фронт-офис бөлімшесінің қызметкері.

1.2. Шағын несиені пайдаланғаны үшін несие алушы несие берушіге Заңға және шарт талаптарына сәйкес сыйақы түрінде ақы төлейді.

1.3. Берілген шағын несие бойынша сыйақы мөлшерлемесі шағын несие беру мерзіміне қарамастан, жылына қайта есептеуде көрсетіледі.

1.4. МҚҰ шағын несиесі бойынша сыйақы мен тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) қоспағанда, Несие алушыдан кез келген төлемдерді белгілеуге және алуға құқығы жоқ.

 

2. Шағын несие беруге қойылатын жалпы талаптар

2.1. Несие алушыларға қойылатын жалпы талаптар.

 

МҚҰ несие алушылары жеке тұлғалар бола алады:

Қазақстан Республикасының резиденттері;

тұруға ықтиярхаты бар шетел азаматтары;

жас шектеуі - өтінішті ресімдеу кезінде 21 жастан кіші емес және 68 жастан жоғары емес;

тұрақты табыс көзі;

кірістерді  "Азаматтарға арналған үкімет "МК" КЕАҚ-да зейнетақы жарналарының тұрақты аударымдарымен / "МК "КЕАҚ-нан зейнетақы және әлеуметтік төлемдермен растауға мүмкіндігі бар

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әрекет қабілеттілігі шектелмеген.

 

 

 

2.2. Ақылылық, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарымен шағын несиелер берудің жалпы талаптары.

 

Шағын несиелер тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген айлық есептік көрсеткіштің жиырма мың еселенген мөлшерінен аспайтын мөлшерде күнтізбелік тоқсан күннен аспайтын мерзімге ЖТМ ең жоғары мөлшері жылдық 56 % (елу алты пайыз) мөлшерінде беріледі.

Республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің елу еселенген мөлшерінен аспайтын мөлшерде күнтізбелік қырық бес күнге дейінгі мерзімге шағын несиелер мынадай талаптарға сәйкес келген кезде беріледі:

1) шарт бойынша сыйақы 30 шекті мәннен аспайтын %;

2) шағын несие сомасын қайтару және (немесе) шарт бойынша сыйақы төлеу жөніндегі міндеттемені бұзғаны үшін тұрақсыздық айыбының (айыппұлдың, өсімпұлдың) мөлшері мерзімі өткен әрбір күн үшін орындалмаған міндеттеме сомасының 0,5 пайызынан аспауға тиіс.;

3) шағын несие нысанасын қоспағанда, шартта көзделген сыйақы мен тұрақсыздық айыбының (айыппұлдың, өсімпұлдың) сомасын қоса алғанда, Несие алушының Шарт бойынша барлық төлемдері жиынтығында шарт қолданылуының барлық кезеңінде берілген микрокредит сомасынан аспауы тиіс.;

4) Шартта шағын несие сомасын ұлғайтуға тыйым салынған;

5) тараптардың келісімі бойынша шарттың қолданылу мерзімін қолданыстағы немесе жақсартушы шарттарда ұлғайту мүмкін.

 

3. Шағын несие беруге өтініш беру тәртібі

және оны қараудың тәртібі

3.1. Өтініш беруші өтініш берген кезде несие менеджер бірінші кезекте консультация өткізеді, онда өтініш беруші МҚҰ ұсынатын қызметтер туралы мәліметтер алады, атап айтқанда:

1) шағын несие беру тәртібі туралы;

2) шағын несие алуға, қызмет көрсетуге және өтеуге (қайтаруға) байланысты төлемдер тәртібі туралы;

3) өтініш берушінің, Несие алушының және МҚҰ құқықтары, міндеттері мен жауапкершілігі туралы;

4) шағын несие беру құпиясы туралы;

5) шағын несие беру шарттары туралы,

сондай-ақ микрокредиттер беру тәртібі мен шарттары туралы басқа да мәліметтер.

3.2.        Несие алу үшін өтініш берген кезде өтініш беруші оның әрекет қабілеттілігінен айырылмағанын және шектелмегенін, қорғаншылықта, қамқоршылықта және патронажда тұрмайтынын, шағын несие беру туралы шарттың мәні мен мән-жайларын түсінуге кедергі келтіретін аурулардан зардап шекпейтінін растайды.

Несие менеджер алдын ала біліктілікті жүргізеді,оның шеңберінде өтініш беруші өзі туралы сұратылған шағын несиені өтеуге қосымша табыс көздері туралы, шағын несие алу мақсаты туралы, кепілмен қамтамасыз ету ретінде (ол болған жағдайда) ұсынылатын мүлік туралы мәліметтерді және басқа да мәліметтерді хабарлайды. Алынған деректер негізінде несие менеджері алдын ала шағын несиенің сомасын, мерзімін және ай сайынғы төлемдердің мөлшерін анықтайды.

3.3.   Несие менеджері өтініш берушіге алдын ала біліктілік шағын несиені міндетті түрде мақұлдауды көздемейтіндігі және шағын несие беру туралы шешім өтініш беруші ұсынған оның төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігі туралы мәліметтерді тексеру және бағалау нәтижелері негізінде қабылданатыны туралы хабарлайды.

3.4.   Өтініш берушінің алдын ала біліктілігінің нәтижесі оң болған кезде және ұсынылған талаптарға сәйкес несие алуға келісімі болған кезде несие менеджері одан мынадай құжаттарды сұратады:

өтініш берушінің жеке куәлігі, құжат;

өтініш беруші өкілінің шартқа қол қою өкілеттігін растайтын құжаттар;

МҚҰ ішкі нормативтік құжаттарына сәйкес және шағын несие беру шарттарына байланысты шағын несие беру туралы шешім қабылдау үшін қажетті өзге де құжаттар.

3.5.        Өтініш беруші несие менеджеріне жоғарыда аталған құжаттарды береді, өзі туралы мәліметтерді және өзінің байланыс деректерін хабарлайды. Сондай-ақ өтініш беруші онымен байланысты тұлғалардың байланыс деректерін хабарлайды.

3.6.        Қажетті құжаттарды алғаннан кейін және тексергеннен кейін несие менеджері шағын несие беру туралы өтінішке деректерді электрондық түрде енгізеді, оны басып шығарады. Өтініште шағын несиенің сомасы мен мерзімі, шағын несиені пайдалану мақсаты (мақсатты шағын несие берілген жағдайда), ай сайынғы төлемнің болжамды сомасы, несие беру түрі және қамтамасыз етуі көрсетілуі тиіс.

3.7.   Несие менеджері несие алушы бойынша ақпаратты ұсынуға/алуға келісім нысандарын ұйымға (-дарға) (кредиттік бюролар, "Азаматтарға арналған үкімет "МК" КЕАҚ), сондай-ақ қажет болған жағдайда МҚҰ ішкі нормативтік құжаттарының талаптарына сәйкес қосымша құжаттарды басып шығарады.

3.8.        Несие менеджері өтініш берушіге осы Қағиданың 3.7-тармақта көрсетілген өтініш пен құжаттардың нысандарын береді. Өтініш беруші өтінішке және құжаттардың көрсетілген нысандарына қол қояды және оларды несие менеджеріне қайтарады.

3.9.   Өтініш беруші туралы деректер негізінде несиелік скоринг жүйесі оның несиелік қабілеттілігін бағалауды жүргізеді,борыштық жүктеме коэффициенті есептеледі.

3.10.   Өтініш берушінің қаржылық жағдайы туралы деректер негізінде несие менеджері оның төлем қабілеттілігін бағалауды жүзеге асырады және шағын несиенің барынша ықтимал сомасы есептеледі.

Талдау нәтижелері бойынша мақұлдау ҚР ҰБ Басқармасының 2019 жылғы 26 қарашадағы № 215 "микроқаржы ұйымы қарыз алушысының борыштық жүктеме коэффициентінің шекті мәнін және есептеу қағидаларын бекіту туралы" қаулысымен белгіленген шекті мәннен аспайтын борыштық жүктеменің қолайлы коэффициентімен және шағын несиенің ең жоғары ықтимал сомасы шегінде өтінімдер алады. Несиені қайтармаудың қолайлы тәуекелінің деңгейі несиелік скорингтің және өтініш берушіге қатысты атқарушылық іс жүргізудің бар-жоғын тексеру деректеріне, сондай-ақ оның несиелік тарихына (қажет болған жағдайда) сәйкес айқындалады.

3.11.   Несиелік скоринг арқылы өту кезінде бас тарту алған өтінімдер, сондай-ақ шағын несиенің ең жоғары ықтимал сомасынан асатын сомаға өтінімдер қызметі МҚҰ өкімдік және ішкі нормативтік құжаттарымен регламенттелетін МҚҰ уәкілетті органының және/немесе уәкілетті тұлғасының қосымша қарауына жіберілуі мүмкін (скорингтен асқан кезде микрокредит беру бойынша шешім қабылдау өкілеттігіне бұйрық және т.б.).

3.12.   Несие беруші мынадай негіздердің кез келгені болған кезде өтініш берушіге шағын несие беруден бас тартуға құқылы:

                Шағын несие беру шарттарын орындамау;

            осы Қағидада көрсетілген 2.1 талаптарына сай келмеу;

қажетті құжаттарды ұсынбау;

толық емес немесе дұрыс емес ақпарат беру;

беделі және/немесе қаржылық жағдайы туралы теріс ақпараттың болуы;

теріс несиелік тарихтың болуы;

өтелмеген соттылығының болуы (өтініш берген күні сот талқылауы);

төлем қабілеттілігі шағын несиеге қызмет көрсету үшін жеткіліксіз;

борыштық жүктеме коэффициентінің шамасы шекті рұқсат етілген көрсеткіштен асады.

3.13.        Несиелік өтінімді мақұлдаған жағдайда, несие менеджері өтініш берушіге МҚҰ белгілеген шағын несие сомасын және мерзімін хабарлайды, олар клиент сұраған сомаға және мерзімге сәйкес келмеуі мүмкін.

 

  1. 4.      Шағын несие беру туралы шарт жасасу тәртібі

4.1. Өтініш беруші шағын несие шарттарымен келіскен жағдайда несие менеджері Несие алушымен оған қоса берілген өтеу кестесі мен өзге де қажетті құжаттары бар шарт жасасады

Шартқа, Заңның 4-бабының 3-1-тармағында,  көрсетілген өтеу кестесіне қойылатын талаптар қолданылмайды.

4.2. Шарт жазбаша нысанда мемлекеттік және орыс тілдерінде жасалады.

 4.3. МҚҰ мен Несие алушы арасында жасасқан шарт бойынша ақпарат кредиттік бюроларға, оның ішінде Қазақстан Республикасының кредиттік бюролар және несиелік тарихты қалыптастыру туралы заңнамасында белгіленген мемлекет қатысатын кредиттік бюроларға беріледі.

4.4. Шартта тараптардың келісімі бойынша тиісті түрдегі шарттар үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптар айқындалған, сондай-ақ мынадай міндетті талаптар қамтылады:

1) шарттың жалпы талаптары;

2) Несие алушының құқықтары;

3) МҚҰ құқықтары;

4) МҚҰ міндеттері;

5) МҚҰ үшін шектеулер;

6) Тараптардың міндеттемелерді бұзғаны үшін жауаптылығы;

7) шарт талаптарына өзгерістер енгізу тәртібі.

4.5. Шарттың жалпы талаптары;

1) шарт жасалған күн;

2) МҚҰ атауы және қарыз алушы - жеке тұлғаның тегі, аты және әкесінің аты (ол болған жағдайда);

3)   Шағын несие сомасы, шағын несиені пайдалану мақсаты туралы мәліметтер (бар болса););

4)   Шағын несиені өтеу мерзімдері;

5)   жылдық пайыздық сыйақы мөлшерлемесінің мөлшері немесе сыйақы мәні (Заңның 4-бабының 3-1-тармағында көрсетілген шарт жасалған жағдайда), сондай-ақ шарт жасалған күнгі Заңның 5-бабының 1-тармағына сәйкес есептелген жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің (шағын несиенің нақты құнының) мөлшері.

Заңның 4-бабының 3-1-тармағында көрсетілген шарт сыйақының мәнін және шағын несие бойынша артық төлеу сомасын қосымша қамтиды;

6)        шағын несиені өтеу тәсілі: бір мезгілде не бөліктермен, қолма – қол ақшамен – касса арқылы не электрондық терминалдар арқылы, қолма-қол ақшасыз тәсілмен өтеу жағдайда – несие берушінің банктік шотының деректемелерін көрсете отырып;

7)        шағын несиені өтеу әдісі (аннуитетті, сараланған не шағын несиелер беру қағидаларына сәйкес басқа әдіс);

8)        шағын несие бойынша берешекті өтеу кезектілігі;

9)        негізгі борышты уақтылы төлемегені және сыйақыны төлемегені үшін тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) есептеу тәртібі және оның мөлшері;

10)    Несие алушының Шарт бойынша міндеттемелерді орындауын қамтамасыз ету (ол болған кезде);

11)    Несие алушы шарт бойынша міндеттемелерді орындамаған не тиісінше орындамаған кезде МҚҰ қабылдайтын шаралар;

12)    шарттың қолданылу мерзімі;

13)    МҚҰ-ның пошталық және электрондық мекенжайы туралы ақпарат, сондай-ақ ресми интернет-ресурс туралы деректер;

14)    МҚҰ шарт бойынша құқықты (талапты) үшінші тұлғаға беру кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен шарт шеңберінде кредитордың қарыз алушымен өзара қарым-қатынасына қойылатын талаптар мен шектеулер несие алушының құқық (талап) берілген үшінші тұлғамен құқықтық қатынасына қолданылатынын көздейтін шарт.

МҚҰ жеке тұлғамен шарт жасалғанға дейін Заңның 7-бабы 2-тармағының 4 және 5 тармақшаларында көзделген, МҚҰ жүзеге асырған іс-шаралардың тізбесін міндетті түрде тіркеп,іс-шараларды жүзеге асырады, ол шарт бойынша несие алушының несие құжаттамасына қоса тіркеледі.

Негізгі бет шарттың бірінші парағы болып табылады, онда шағын несиенің талаптары, сомасы мен мерзімі, сыйақы мөлшерлемесі, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі, артық төлеу сомасы, өтеу әдісі мен тәсілі, сондай-ақ шарт бойынша міндеттемелерді бұзғаны үшін тұрақсыздық айыбының (айыппұлдың, өсімпұлдың) мөлшері бар.

Шарттың мәтіні 1994 жылғы 27 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (жалпы бөлім) 388 - бабының талаптарына сәйкес баспасөзде жарияланатын шарттың үлгі талаптарын қоспағанда, А4 форматындағы парақтарда, "Times New Rоmаn" шрифтімен кемінде 12 өлшеммен (Заңға және ережелерге сәйкес МҚҰ үшін шектеулерді көздейтін талаптар – кемінде 16 өлшеммен), қарапайым әріпаралық, бір жоларалық интервалмен және абзацтық шегіністерді қолданумен басылады.

4.6. Шарттың талаптарын өзгерту және толықтыру тараптардың келісімі бойынша қосымша келісімдер жасау жолымен жазбаша түрде жүргізіледі.

           

  1. 5.      Берілген шағын несиелер бойынша сыйақы төлеу тәртібі

 

5.1.   Шартқа сәйкес шағын несие берілген мерзім өткеннен кейін несие алушы шағын несиенің алынған сомасын қайтаруға, шағын несиені пайдаланғаны үшін есептелген сыйақыны, сондай-ақ шағын несиені өтеу жөніндегі міндеттемелерді орындау мерзімі өткен жағдайда есептелген өсімпұлды төлеуге міндетті.

5.2.   Шарт бойынша несие алушы жүргізген төлем сомасы, егер ол шарт бойынша несие алушының міндеттемесін орындау үшін жеткіліксіз болған жағдайда, МҚҰ несие алушының берешегін келесі кезектілікпен өтейді:

1) негізгі борыш бойынша берешек;

2) сыйақы бойынша берешек;

3) шартта айқындалған мөлшерде тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл);

4) төлемдердің ағымдағы кезеңі үшін негізгі борыш сомасы;

5) төлемдердің ағымдағы кезеңі үшін есептелген сыйақы;

6) несие берушінің орындауды алу жөніндегі шығындары.

Заңның 4-бабының 3-1-тармағында көрсетілген шарт бойынша несие алушы жүргізген төлем сомасы, егер ол шарт бойынша несие алушының міндеттемесін орындау үшін жеткіліксіз болған жағдайда, МҚҰ несие алушының берешегін келесі кезектілікпен өтейді:

1) шартта айқындалған мөлшерде тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл);;

2) сыйақы бойынша берешек;

3) негізгі борыш бойынша берешек;

4) МҚҰ орындауды алу бойынша шығындары.

5.3. Шағын несиені өтеуді несие алушы несие берушіге тиесілі соманы бір мезгілде не жасалған шартқа сәйкес бөліп-бөліп төлеу жолымен жүзеге асыра алады.

5.4.        Несие берушінің шотына не кассасына ақша қаражатының түпкілікті түскен күні несие алушының шағын несие сомасын несие берушіге қайтару жөніндегі өз міндеттемесін орындаған күні болып есептеледі.

5.5.        Несие алушы шағын несие сомасын шартта белгіленген қайтару мерзімі басталғанға дейін қайтаруға құқылы. Бұл жағдайда Несие алушы шағын несие сомасынан бір мезгілде ақша қаражатын пайдаланудың нақты мерзімін негізге ала отырып, несие берушіге сыйақы төлейді.

 

6. МҚҰ қабылдайтын қамтамасыз етуге қойылатын талаптар

6.1. Несие алушының Шарт бойынша міндеттемелерін орындауы Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе шартта көзделген тәсілдермен қамтамасыз етіледі.

 

 

7. Берілетін шағын несиелер бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін есептеу ережесі

 

7.1.   МҚҰ жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің есебін жүргізеді:

шарт жасасу күніне;

несие алушының ауызша немесе жазбаша талабы бойынша;

несие алушының ақшалай міндеттемелерінің сомасын (мөлшерін) және (немесе) оларды төлеу мерзімін өзгертуге әкеп соғатын Шартқа қосымша келісім жасасу жолымен шартқа өзгерістер мен толықтырулар енгізілген жағдайда.

Несие алушы міндеттемелерінің сомасын (мөлшерін) және (немесе) оларды төлеу мерзімін өзгертуге әкеп соғатын Шарттың талаптары өзгерген кезде МҚҰ жылдық тиімді сыйақы мқлшерлемесінің нақтыланған мәнін есептеуді несие алушы шарттың қолданылу мерзімі басталғаннан бастап жүргізген шағын несие бойынша төлемдерді есепке алмай, шарттар өзгеретін күнге шағын несиені өтеудің қалған мерзімін, берешектің қалдығын негізге ала отырып жүргізеді. Шарт талаптарының өзгеруіне байланысты төлеуге жататын комиссиялар болған кезде, осы комиссиялар жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің есебіне енгізіледі.

7.2.            Шарт бойынша сыйақы Ұлттық Банк Басқармасының 26.11.2019 ж. № 208 қаулысымен бекітілген жылдық 56% - дан аспайтын жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі есебінен есептеледі.

Осы талап жеке тұлғамен күнтізбелік қырық бес күнге дейінгі мерзімге жасалған шартқа тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген айлық есептік көрсеткіштің елу еселенген мөлшерінен аспайтын мөлшерде қолданылмайды.

7.3.            Берілетін шағын несиелер бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі келесі формула бойынша есептеледі:

 

онда:

n-несие алушыға соңғы төлемнің реттік нөмірі;

j-несие алушыға төлемнің реттік нөмірі;

Sj-несие алушыға j төлем сомасы;

APR - жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі;

tj-шағын несие берілген күннен бастап несие алушыға j төлем сәтіне дейінгі уақыт кезеңі (күндермен);

m-несие алушының соңғы төлемінің реттік нөмірі;

і-несие алушы төлемінің реттік нөмірі;

Pi-несие алушының і-ші төлемінің сомасы;

ti-шағын несие берілген күннен бастап несие алушының І-ші төлемі сәтіне дейінгі уақыт кезеңі (күндермен).

Егер жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін есептеу кезінде алынған санда бір ондық белгіден артық болса, ол ондық үлеске дейін мынадай түрде дөңгелектеуге жатады:

1) Егер жүздік үлес 5-тен артық немесе тең болса, оныншы үлес 1-ге ұлғаяды, одан кейінгі барлық белгілер алынып тасталады;

2) Егер жүздік үлес 5-тен аз болса, оныншы үлес өзгеріссіз қалады, одан кейінгі барлық белгілер алынып тасталады.

Шағын несие бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің есебіне несие алушының негізгі борышты және (немесе) сыйақыны төлеу бойынша шағын несие беру туралы шарттың талаптарын сақтамауына байланысты туындаған төлемдерін (өсімпұл, айыппұл) қоспағанда, Несие алушының барлық төлемдері енгізіледі.

 

8. МҚҰ, өтініш беруші мен несие алушының құқықтары мен міндеттері

8.1. Несие алушының құқығы келесі мүмкіндіктерді көздейтін шарттарды қамтиды:

1)        Шағын несиелер беру ережелерімен, шағын несиелер беру бойынша МҚҰ тарифтерімен танысу;

2)        алынған шағын несиенің шартта белгіленген жағдайлар мен тәртіпте иелік ету;

3)        Егер негізгі борышты және (немесе) сыйақыны өтеу күні демалыс не мереке күніне түскен жағдайда, тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) төлемей, негізгі борышты және (немесе) сыйақыны одан кейінгі жұмыс күні төлеуге;

4)        шарт бойынша берілген шағын несие сомасын тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) төлемей-ақ кредиторға толық немесе ішінара қайтаруға;

5)        Несие алушы - жеке тұлға Заңның 9-1-бабының 4 және 5-тармақтарында көрсетілген тұлғамен келіспеушіліктерді реттеу үшін МҚҰ осы Несие алушымен жасалған шарт бойынша құқықты (талапты) басқаға берген жағдайда банк омбудсманына жүгінуге;

6)        көрсетілетін қызметтер бойынша даулы жағдайлар туындаған кезде несие берушіге жазбаша жүгінуге;

7)        Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және шартта белгіленген өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқығы бар.

 

8.2. МҚҰ құқықтары келесі мүмкіндікті көздейтін шарттарды қамтиды.

1) Шарт талаптарын несие алушы үшін оларды жақсарту жағына біржақты

тәртіппен өзгертуге;;

2) Несие алушы шағын несиенің кезекті бөлігін қайтару және (немесе) сыйақы

төлеу үшін белгіленген мерзімді бұзған кезде шағын несие сомасын және ол бойынша сыйақыны мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге;

3) Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және шартта белгіленген

өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқығы бар.

 

8.3.  МҚҰ міндеттері талаптарды көздейтін шарттарды қамтиды:

1) шарт бойынша МҚҰ құқығының (талап ету) үшінші тұлғаға өту талаптарын

қамтитын шарт (бұдан әрі - талап ету құқығын басқаға беру шарты) жасасу кезінде несие алушыны (немесе оның уәкілетті өкілін) хабардар етуге;

құқығын басқаға беру шарты жасалғанға дейін құқықтардың (талаптардың)

үшінші тұлғаға өту мүмкіндігі туралы, сондай-ақ шартта көзделген не Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін тәсілмен осындай басқаға беруге байланысты несие алушының дербес деректерін өңдеу туралы талап ету;

 құқықты (талапты) басқаға беру шартын жасасқан күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде үшінші тұлғаға шағын несиені өтеу жөніндегі одан әрі төлемдердің тағайындалуын (шарт бойынша құқық (талап ету) ауысқан тұлғаның атауы мен орналасқан жері), берілген құқықтардың (талаптардың) толық көлемін, сондай-ақ негізгі борыштың, сыйақының, тұрақсыздық айыбының (айыппұлдың, өсімпұлдың) мерзімі өткен және ағымдағы сомаларының және басқа да төленуге жататын соманың қалдықтарын көрсете отырып, талап ету құқығын басқаға беру;

2)      "жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы" Қазақстан

Республикасының 2007 жылғы 12 қаңтардағы Заңының 8-бабында белгіленген мерзімде алынатын қызметтер бойынша даулы жағдайлар туындаған кезде несие алушыға жазбаша нысанда жауап беруге;

3)      МҚҰ шартта көзделген тәртіппен жақсартушы талаптарды қолданған жағдайда

несие  алушыны шарт талаптарының өзгергені туралы хабардар етуге;

4)      Шартқа Тараптар қол қойған шағын несиені өтеу кестесі қоса беріледі.

Шағын несие беру күніне жасалған шағын несиені өтеу кестесі, сондай-ақ таңдалған әдіс туралы Несие алушының белгісімен МҚҰ ұсынған шағын несиені өтеу әдістерінің тізбесін қамтиды.

Несие алушының ақшалай міндеттемелері сомасының (мөлшерінің) және (немесе) оларды төлеу мерзімінің өзгеруіне әкеп соғатын шағын несие шарттары өзгерген кезде МҚҰ жаңа шарттарды ескере отырып, шағын несие өтеудің жаңа кестесін жасайды және несие алушыға береді.

5) Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында белгіленген талаптарды сақтауға міндетті.

8.4. МҚҰ-үшін шектеулер  тыйым салу талаптарын көздейді:

1) сыйақы мөлшерлемесін (оларды төмендету жағдайларын қоспағанда) және (немесе) шағын несиені өтеу тәсілі мен әдісін біржақты тәртіппен өзгерту;

2) шағын несие бойынша сыйақы мен тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) қоспағанда, Несие алушыдан кез келген төлемдерді белгілеу және алу;

3) Шағын несиені  мерзімінен бұрын толық немесе ішінара қайтарған несие алушыдан шағын несие сомасын, тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) және шағын несиені мерзімінен бұрын қайтарғаны үшін басқа төлемдерді талап ету;

4) шағын несие беру туралы шарт бойынша шағын несие сомасын ұлғайту;

5) Егер негізгі борышты немесе сыйақыны өтеу күні демалыс не мереке күніне түскен жағдайда және сыйақыны немесе негізгі борышты төлеу одан кейінгі жұмыс күні жүргізілсе, тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) алу;

6) кез келген валюталық баламасына байланыстыра отырып, теңгемен берілген шағын несие беру туралы шарт бойынша міндеттемелер мен төлемдерді индекстеу.

7) Заңның 4-бабының 3-1-тармағында көрсетілгеншағын несиені кепілсіз банктік қарыздар және шағын несиелер бойынша күнтізбелік алпыс күннен астам мерзімі өткен берешегі бар жеке тұлғаларға тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген айлық есептік көрсеткіштің бес еселенген мөлшеріне тең немесе одан асатын мөлшерде беру.

8.5. Несие алушының міндеттері:

1) Алынған шағын несиені қайтаруға және ол бойынша шартта белгіленген мерзімде және тәртіппен сыйақыны төлеуге;

2) Заңға және ережелерге сәйкес МҚҰ сұратқан құжаттар мен мәліметтерді ұсыну;

3) Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында және МҚҰ-мен жасалған шарттарда белгіленген өзге де талаптарды орындауға міндетті.

 

  1. Шағын несиені өтеу әдістері

9.1.   Несие алушыға міндетті түрде МҚҰ беретін шағын несиелер бойынша тұрақты төлемдерді есептеу әдістемелеріне және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген осындай шағын несиелер бойынша сыйақыны есептеу үшін уақытша базаларға сәйкес есептелген шағын несиені өтеу кестелерінің жобалары шағын несие беру туралы шартта белгіленген кезеңділікпен, келесі өтеу әдістерімен ұсынылуы тиіс:

1) шағын несие бойынша берешекті өтеу негізгі борыш бойынша төлемдердің тең сомасын және негізгі борыш қалдығына кезең үшін есептелген сыйақыны қамтитын азайтылатын төлемдермен жүзеге асырылатын сараланған төлемдер әдісімен;

2) шағын несие бойынша берешекті өтеу негізгі борыш бойынша ұлғайып отыратын төлемдерді және негізгі борыш қалдығына кезең ішінде есептелген сыйақы бойынша азайтылатын төлемдерді қамтитын шағын несиенің барлық мерзімі ішінде тең төлемдермен жүзеге асырылатын аннуитеттік төлемдер әдісімен жүзеге асырылады. Бірінші және соңғы төлемдердің мөлшері басқалардан өзгеше болуы мүмкін.

9.2. МҚҰ осы Қағидаға сәйкес есептелген шағын несиені өтеу кестелерінің қосымша жобаларын ұсынуы мүмкін.

Осы тарауда белгіленген талаптар Заңның 4-бабының 3-1-тармағында көрсетілген шартқа, сондай-ақ біржолғы төлеммен жасалған шартқа қолданылмайды.

 

 

10. Шағын несие беру құпиясы

10.1. Шағын несие беру құпиясына несие алушылар туралы мәлімет, шағын несие мөлшері, несие алушыға қатысты шарттың өзге де талаптары және МҚҰ операциялары туралы мәліметтер кіреді (шағын несие беру ережесін қоспағанда).

Тарату процесіндегі МҚҰ шағын несиелер беру туралы жасалған шарттар туралы мәліметтер шағын несие беру құпиясына жатпайды.

10.2. МҚҰ шағын несие беру құпиясына кепілдік береді.

10.3. Шағын несие беру құпиясы несие алушыға, Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес шағын несиелер беру бойынша кредиттік бюроға, МҚҰ-да жеке қатысу сәтінде берілген несие алушының жазбаша келісімі негізінде кез келген үшінші тұлғаға, сондай-ақ осы Қағиданың 10.4., 10.5., 10.6. және 10.7-тармақтарда көрсетілген тұлғаларға ғана ашылуы мүмкін.

10.4. Несие алушылар, шағын несиелер мөлшері туралы, Несие алушыға қатысты шағын несие беру туралы шарттың өзге де талаптары туралы, МҚҰ жүргізетін операциялар туралы мәліметтер беріледі:

1) қылмыстық қудалау функцияларын жүзеге асыратын мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдарға: мөрмен расталған және прокурор санкция берген жазбаша сұрау салу негізінде олардың жүргізіп жатқан қылмыстық істер бойынша;

2) Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік органдарына және Мемлекеттік күзет қызметіне олардың талап етуі бойынша барлау және (немесе) бүлдіру акцияларының алдын алу, оларды ашу және жолын кесу үшін қажетті ақпарат беру туралы прокурордың санкциясымен олардың талап етуі бойынша;

3) соттарға: сот ұйғарымы, қаулысы, шешімі және үкімі негізінде олардың іс жүргізуіндегі істер бойынша;

4) мемлекеттік және жеке сот орындаушыларына: олардың іс жүргізуіндегі атқарушылық іс жүргізу істері бойынша әділет органдарының мөрімен немесе жеке сот орындаушысының мөрімен расталған, прокурор санкция берген сот орындаушысының қаулысы негізінде;

5) прокурорға: өз құзыреті шегінде оның қарауындағы материал бойынша тексеру жүргізу туралы қаулы негізінде;

6) мемлекеттік кіріс органдарына тек салықтық әкімшілендіру мақсатында: тексерілетін тұлғаға салық салуға байланысты мәселелер бойынша нұсқама негізінде;;

7) қарыз алушының өкілдеріне: сенімхат негізінде, жеке тұлға болып табылатын қарыз алушы бойынша нотариалды куәландырылған сенімхат негізінде;

10.5. 10.4-тармақта көзделген тұлғалардан басқа, қарыз алушы қайтыс болған жағдайда қарыз алушы, микрокредит мөлшері туралы, Қарыз алушыға қатысты шарттың өзге де талаптары туралы мәліметтер. сондай-ақ жазбаша сұрау салу негізінде беріледі.:

1) несие алушы өсиетте көрсеткен тұлғаларға;

2) нотариустарға: олардың жүргізуіндегі мұрагерлік істер бойынша нотариустың мөрімен расталған жазбаша сұрау салуы негізінде беріледі.

Нотариустың жазбаша сұрау салуына қайтыс болғаны туралы куәліктің көшірмесі қоса берілуі тиіс;

3) шетелдік консулдық мекемелерге: олардың жүргізуіндегі мұрагерлік істер бойынша.

10.6. Шағын несие беру құпиясы шағын несие беру туралы шарттан туындайтын келіспеушіліктерді реттеу бойынша қарыз алушы – жеке тұлғалардың қарауындағы өтініштері бойынша Банк омбудсманына ашылуы мүмкін, ол бойынша құқығы (талабы) Заңның 9-1-бабының 4 және 5-тармақтарында көрсетілген тұлғаға берілген.

10.7. Шағын несиені беру құпиясы болып табылмайды:

1) МҚҰ-ның кредиттік бюроларға теріс ақпарат беруі және кредиттік бюроға күнтізбелік жүз сексен күннен астам мерзімі өткен берешек бөлігінде кредиттік тарих субъектісі туралы теріс ақпарат беруі;

2) МҚҰ Заңның 9-1-бабының 4 және 5-тармақтарында көрсетілген тұлғаларға негізгі борыш және (немесе) есептелген сыйақы бойынша мерзімі өткен берешегі бар микрокредитке байланысты ақпаратты беруі;

3) МҚҰ коллекторлық агенттікке осы коллекторлық агенттікпен берешекті өндіріп алу туралы жасалған шарт шеңберінде микрокредит бойынша ақпарат беру;

4) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен уәкілетті орган арасында ақпарат, оның ішінде микрокредит беру құпиясын құрайтын мәліметтер алмасу;

5) мемлекеттік органның лауазымды тұлғасының немесе МҚҰ-да басқару функцияларын атқаратын тұлғаның қылмыстық қудалау органына қылмыстық құқық бұзушылық туралы хабарлама жіберу кезінде растайтын құжаттар мен материалдар ретінде микрокредит беру құпиясы бар құжаттар мен мәліметтерді ұсынуы.

 

11. Қорытынды ережелер

11.1. Қағидалар несие алушының (өтініш берушінің) шолуы және танысуы үшін қолжетімді жерде, оның ішінде ХҚҰ-ның интернет-ресурсында орналастырылады: www.zaim-inkar.kz.

11.2. Осы Қағидаға өзгерістер мен толықтырулар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес "Инкар & S "Микроқаржы ұйымы" ЖШС-нің жалғыз қатысушысының шешімімен енгізіледі.